1. Αυτό το site χρησιμοποιεί cookies. Συνεχίζοντας τη χρήση του site, αποδέχεστε τη χρήση των cookies μας. Να μάθω Περισσότερα.
Βασίλης

Νόσος των Λεγεωναρίων Πρόληψη–Επιδημιολογική Επιτήρηση 20.4.2013

Αθανασία Αναστασοπούλου Νόσος των Λεγεωναρίων Πρόληψη–Επιδημιολογική Επιτήρηση

  1. Βασίλης
    ΝΟΣΟΣ ΤΩΝ ΛΕΓΕΩΝΑΡΙΩΝ
    ΠΡΟΛΗΨΗ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ
    Αθανασία Αναστασοπούλου
    ΕπισκέπτριαΥγείας
    Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας &
    Κοινωνικής Μέριμνας Π.Ε. Χανίων

    Πιθανές πηγές μόλυνσης:
    • Τα συστήματα παροχής κρύου και ζεστού νερού (βρύσες και ντουζ)
    • Οι πύργοι ψύξης συστημάτων κλιματισμού
    • Οι δεξαμενές αποθήκευσης νερού
    • Οι θερμές ιαματικές πηγές
    • Οι κολυμβητικές δεξαμενές (κυρίως εκείνες όπου το νερό είναι ζεστό και διακινείται)
    • Τα συστήματα υδροθεραπείας (τζακούζι)
    • Τα σιντριβάνια κυρίως αυτά που είναι σε εσωτερικούς χώρους
    • Οι βιτρίνες προσφοράς τροφίμων με υγραντήρες
    • Τα συστήματα άρδευσης κήπων
    • Οι σωλήνες πυρόσβεσης
    • Οι υγραντήρες ατμόσφαιρας και οι αναπνευστικές συσκευές που λειτουργούν με νερό βρύσης .
    Η Νόσος των Λεγεωνάριων μπορεί να εμφανιστεί είτε:
    Ως μια επιδημική έκρηξη 2 ή περισσοτέρων κρουσμάτων που σημαίνει έκθεση σε μία πηγή μόλυνσης τον ίδιο χρόνο και στο ίδιο μέρος.
    Ως μια σειρά από ανεξάρτητα περιστατικά σε κάποια περιοχή που εμφανίζει υψηλή ενδημικότητα.
    Ως σποραδικές περιπτώσεις που δεν έχουν σχέση μεταξύ τους ούτε από άποψη χρόνου ούτε τόπου.
    Η Λεγεωννέλα υπάρχει όλο το χρόνο.
    Συνήθως συμβαίνει καλοκαιρινούς μήνες και γενικότερα κατά τις διακοπές και σε αυτό συντελεί οι συχνές αλλαγές του προσωπικού ,ακόμα και η δυσκολία στο να υπάρχει επάρκεια ειδικά εκπαιδευμένου Προσωπικού.
    Στη χώρα μας όμως, έχουμε πρόβλημα όλο το χρόνο, επειδή οι κλιματολογικές συνθήκες ευνοούν τον τουρισμό και τα Τουριστικά καταλύματα λειτουργούν περισσότερους μήνες .
    Πολύ συχνά οι μηχανικοί, οι μηχανολόγοι και οι συντηρητές που ασχολούνται με την κατασκευή, την επίβλεψη και τη συντήρηση – λειτουργία των ξενοδοχείων στερούνται της κατάλληλης εκπαίδευσης, για να προλαμβάνουν και να ελέγχουν το πρόβλημα της Λεγεωνέλλας. Καλό είναι να παρακολουθούν εκπαιδευτικά σεμινάρια για την απόκτηση απαραίτητων γνώσεων
    Σε Ευρωπαϊκό επίπεδο για την πρόληψη και τον έλεγχο της νόσου των Λεγεωνάριων υπάρχει το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Επιτήρησης της Νόσου των Λεγεωνάριων (ELDS Net) που λειτουργεί στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου των Νόσων (ECDC).
    Στο Δίκτυο αυτό συμμετέχει και η χώρα μας ,με επίσημο φορέα το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ).
    Με αυτό το δίκτυο ειδοποιούνται όλες οι Χώρες όταν διαγνωστεί ένα κρούσμα της νόσου σε κάποιο άτομο που έχει ταξιδέψει σε κάποια Ευρωπαϊκή Χώρα.
    Ο επίσημος φορέας κάθε χώρας, σε συνεργασία με τις τοπικές Υγειονομικές Υπηρεσίες αναλαμβάνει την επιδημιολογική διερεύνηση κάθε κρούσματος και την εκτίμηση του κινδύνου έκθεσης στη Λεγιονέλλα στα καταλύματα όπου διέμενε ο τουρίστας που νόσησε και στη συνέχεια ενημερώνει το δίκτυο για το αποτέλεσμα της διερεύνησης .

    ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΚΡΟΥΣΜΑΤΩΝ

    Σε περίπτωση εμφάνισης κρούσματος σε κάποιο ξενοδοχείο
    ή τουριστικό κατάλυμα:
    Οι Υγειονομικές Υπηρεσίες πραγματοποιούν:
    1. Δειγματοληψία νερού- Εκτίμηση του κινδύνου έκθεσης στη Λεγεωνέλλα
    2. Δίδονται οδηγίες για τα μέτρα ελέγχου που πρέπει να λαμβάνονται συστηματικά
    3. Επισημαίνονται οι επιπτώσεις που θα υπάρξουν σε περίπτωση εμφάνισης κι άλλων κρουσμάτων στο συγκεκριμένο κατάλυμα
    Σε περίπτωση εμφάνισης 2ου κρούσματος στο ίδιο ξενοδοχείο
    ή τουριστικό κατάλυμα:
    Σε περίπτωση που μέσω του ELDSnet αναφερθούν δυο κρούσματα (cluster), τα οποία σχετίζονται με διαμονή σε ξενοδοχείο ή άλλο κατάλυμα της χώρας, οι εκπρόσωποι της Ελλάδας, οφείλουν εντός δυο εβδομάδων από την γνωστοποίηση του, να συντάξουν προκαταρτική αναφορά σχετικά με την εκτίμηση του κινδύνου έκθεσης στη λεγεωνέλλα στο συγκεκριμένο ξενοδοχείο ή κατάλυμα. Στην αναφορά αυτή πρέπει επίσης να αναφέρονται:
    τα μέτρα ελέγχου που ελήφθησαν και
    εάν το ξενοδοχείο εξακολουθεί να βρίσκεται σε λειτουργία
    Στην περίπτωση που δεν σταλεί αυτή η αναφορά ή εάν η αναφορά λέει ότι δεν ελήφθησαν μέτρα ελέγχου, τότε θα ειδοποιηθούν όλες οι χώρες μέλη και θα δημοσιοποιηθεί το όνομα του ξενοδοχείου στην ιστοσελίδα του ELDSnet για το κοινό. Η καταχώρηση θα παραμείνει στο διαδίκτυο έως ότου σταλεί η συγκεκριμένη αναφορά.
    Σε έξι βδομάδες θα πρέπει να συνταχθεί αναλυτική αναφορά στην οποία θα περιγράφονται λεπτομερώς:
    - οι επιδημιολογικές διερευνήσεις που έγιναν,
    - τα μέτρα ελέγχου που έχουν ληφθεί στο συγκεκριμένο κατάλυμα καθώς επίσης
    - τα εργαστηριακά αποτελέσματα των δειγμάτων νερού.
    Στην περίπτωση που δεν σταλεί αναφορά ή τα μέτρα ελέγχου που περιγράφονται στην έκθεση κριθούν ανεπαρκή, το όνομα του καταλύματος θα δημοσιοποιηθεί μέσω του διαδικτύου, έως ότου σταλεί η αναφορά ή τα μέτρα ελέγχου που θα ληφθούν, αποδειχθεί ότι έδωσαν καλά αποτελέσματα.
    Η ίδια διαδικασία θα ακολουθείται και στην περίπτωση που θα συμβούν περισσότερα του ενός κρούσματα ( ομάδα κρουσμάτων- cluster).
    Στο διάστημα αυτό που το όνομα του καταλύματος είναι δημοσιευμένο στη σελίδα αυτή και οι Ταξιδιωτικοί πράκτορες με βάσει τον ΔΙΕΘΝΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ και τους ΚΑΝΟΝΕΣ που διέπουν την λειτουργία του δικτύου ΕLDS Net ,έχουν το δικαίωμα να αποσύρουν τους πελάτες από το συγκεκριμένο Ξενοδοχείο ή κατάλυμα προκειμένου να αποφευχθεί η μόλυνση και άλλων ατόμων.
    Σε περίπτωση εμφάνισης 3ου κρούσματος στο ίδιο ξενοδοχείο
    ή τουριστικό κατάλυμα:
    Σε περίπτωση που θα εμφανισθεί και άλλο κρούσμα 2-6 βδομάδες μετά την εμφάνιση του πρώτου cluster, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να εξακολουθεί να υπάρχει έκθεση στη λεγεωνέλλα στο συγκεκριμένο κατάλυμα.
    Για το λόγο αυτό εντός πέντε (5) εργάσιμων ημερών από τη γνωστοποίηση του νέου κρούσματος, θα πρέπει να συνταχθεί ικανοποιητική αναφορά σχετικά με την εκτίμηση του κινδύνου έκθεσης στη λεγεωνέλλα και τα μέτρα που ελήφθησαν για την ελαχιστοποίηση του κινδύνου.
    Εφόσον δεν σταλεί η αναφορά εντός του πενταημέρου, το όνομα του καταλύματος θα δημοσιοποιηθεί μέσω διαδικτύου.
    Εμφάνιση κρούσματος στο ίδιο κατάλυμα μέσα σε δυο χρόνια από την αποστολή ικανοποιητικής αναφοράς σχετικά με τα μέτρα ελέγχου
    Σε περίπτωση που θα εμφανισθούν και άλλα κρούσματα στο ίδιο κατάλυμα μέσα σε δυο χρόνια από τη λήψη ικανοποιητικής αναφοράς σχετικά με τα μέτρα ελέγχου και πρόληψης, θα πρέπει να γίνει νέα και πλέον λεπτομερειακή διερεύνηση.
    Η διερεύνηση θα οργανωθεί από τον εκπρόσωπο της χώρας και εφόσον κριθεί αναγκαίο, μπορεί να ζητηθεί βοήθεια και από ειδικούς του δικτύου.
    Στην περίπτωση αυτή ισχύουν τα χρονικά όρια των δυο και έξι εβδομάδων για την αποστολή της έκθεσης στο ELDSnet.
    Σημαντικά στοιχεία από την Επιδημιολογική Επιτήρηση
    της Νόσου των Λεγεωνάριων
    Ο Δείκτης Νοσηρότητας της νόσου κυμαίνεται από 1. έως 20 ανά 1.000.000 Κατοίκους .
    Αυτό διαφοροποιείται από χώρα σε χώρα γιατί εξαρτάται:
    • από τις συνθήκες της Επιδημιολογικής παρακολούθησης και ακόμα
    • από το πόσο σωστή καταγραφή Περιστατικών γίνεται στην κάθε χώρα
    Όταν ο παραπάνω δείκτης κυμαίνεται σε χαμηλότερα επίπεδα (από το παραπάνω) σημαίνει ότι υποεκτιμούν την επίπτωση της νόσου και σαφώς οι πραγματικοί δείκτες είναι 20 φορές μεγαλύτεροι (τουλάχιστον).
    Υπολογίζεται ότι μόνο το 5% των περιπτώσεων δηλώνονται στις Υγειονομικές Αρχές.
    Στις δε βιομηχανοποιημένες χώρες θεωρείται ότι η επίπτωση της νόσου στην κοινότητα είναι ακόμα μεγαλύτερος υπολογίζεται 2-16%
    Η αναλογία θανάτων που αναφέρονται κυμαίνεται στο 6-15% των κρουσμάτων. Αυτός μπορεί και να μην είναι ο πραγματικός ,διότι πολλές φορές οι χώρες δεν κατορθώνουν να δίνουν ακριβή στοιχεία θνησιμότητας από διάφορα αίτια.
    Οι μήνες αιχμής για τα κρούσματα είναι οι καλοκαιρινοί και κυρίως μέχρι το Αύγουστο. Αυτό επειδή οι μεγαλύτερες ηλικίες τουριστών προτιμούν να κάνουν τις διακοπές τους πριν τον Αύγουστο.
    Συχνότερη ηλικία που προσβάλλονται από την νόσο είναι 50-65 ετών αν και τελευταία τα περιστατικά ήταν κατά πλειοψηφία άνω των 75 χρονών
    Η αντιστοιχία ανδρών και γυναικών είναι 3 προς 1.
    Στην Ελλάδα δηλώνονται κάθε χρόνο 30-40 κρούσματα της νόσου των Λεγεωνάριων σε ταξιδιώτες μέσου του ΕLDS Net .
    Αρκετά από τα κρούσματα αυτά αφορούν συρροές κρουσμάτων δηλαδή 2 ή περισσότερα κρούσματα που έχουν διαμείνει στο ίδιο κατάλυμα.
    Σύμφωνα με διερευνήσεις που έχουν γίνει σε καταλύματα όπου είχαν διαμείνει τα δηλωθέντα κρούσματα, το 45-50% έχει βγεί θετικό στη Λεγεωνέλλα , γεγονός που δείχνει ότι η Λεγεωνέλλα αποτελεί κίνδυνο για τη Δημόσια Υγεία ,τόσο στην Ελλάδα, όσο και σε άλλες Χώρες.
    Ο ΜΟΝΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ είναι η σωστή και συστηματική λήψη μέτρων επειδή επιβιώνει κατά κύριο λόγο σε τεχνικά συστήματα νερού (ζεστού και κρύου), και σε πύργους ψύξης.

    ΟΠΟΤΕ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΟΧΗ:

    • Στην τήρηση σωστών θερμοκρασιών κρύου και ζεστού νερού
    • Στην χρήση απολυμαντικών ουσιών στο δίκτυο ύδρευσης
    Βασική προϋπόθεση για την αποφυγή της ανάπτυξης των βακτηριδίων που οδηγούν στην εκδήλωση της νόσου των Λεγεωνάριων είναι η λήψη προληπτικών μέτρων έτσι ώστε να αποτραπεί η ανάπτυξη και ο πολλαπλασιασμός του βακτηριδίου στα συστήματα νερού.
    Θα πρέπει να γίνεται κατάλληλος σχεδιασμός και συντήρηση των συστημάτων ψύξης και των υδραυλικών συστημάτων ενώ παράλληλα θα πρέπει να γίνονται οι αναγκαίες απολυμάνσεις.
    Ειδικότερα για ελάττωση του κινδύνου μετάδοσης της νόσου στις ξενοδοχειακές μονάδες θα πρέπει να εφαρμόζεται κατάλληλο προληπτικό πρόγραμμα ελέγχου που να περιλαμβάνει:
    • Ορισμό υπεύθυνου ατόμου για τον έλεγχο.
    • Παροχή κατάλληλης εκπαίδευσης στο άτομο αυτό.
    • Διατήρηση του ζεστού νερού στους 50-60°C.
    • Διατήρηση του κρύου νερού κάτω από 20°C.
    • Άνοιγμα όλων των βρυσών και ντους στα δωμάτια για αρκετά λεπτά τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα εφόσον αυτά δεν χρησιμοποιούνται.
    • Τακτικός καθαρισμός και απολύμανση των ψυκτικών πύργων, των σωληνώσεων συστημάτων καθαρισμού, των καλοριφέρ και των κεφαλών των βρυσών και των ντους από σκουριές ,πουρί και άλατα .
    • Βεβαίωση ότι τυχόν τροποποιήσεις ή αλλαγές στο υδραυλικό σύστημα δεν δημιουργούν διακοπή στη ροή του νερού.
    • Να κρατείται πάντα βιβλίο ελέγχου με αρχείο εργασιών και αποτελέσματα εξετάσεων.
    • Συνεργασία με διαπιστευμένο εργαστήριο και δειγματοληψία σε τακτά χρονικά διαστήματα.
    Σε τακτά χρονικά διαστήματα τουλάχιστον κάθε (6) μήνες θα πρέπει σε κάθε κατάλυμα να γίνεται δειγματοληπτικός έλεγχος νερού στο δίκτυο διανομής του κτιρίου σε συνεργασία με διαπιστευμένο εργαστήριο ,ώστε να μπορούν έγκαιρα να λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα .
    Επίσης το Προσωπικό που ασχολείται με την λειτουργία ,την παρακολούθηση ,την συντήρηση ,τον καθαρισμό ,την απολύμανση των πύργων ψύξης ή όπου αλλού διαχέονται σταγονίδια θα πρέπει να χρησιμοποιούν προστατευτική στολή (μάσκα, ποδιά, γάντια , κάλυμμα κεφαλής)